S.5 Luganda. PULOOZI

Ppuloozikyeki?
Enoy’
emboozieriKumulamwaomuntuomugy’
anyumizaomulalakyokkangateriimumudigido
obametricmeasuremuLungereza.Yeetoloolerakubantuomuliomunyumyaobaspeaking
voice,anyumizibwarecieveranyumzibwakoobaomuntuemboozigw’
eyogerakooba
gw’
ekwatako.Mumbooziobappulooziessiraliteekebwannyokmsonog’
embooziobastyle
n’
okwekenneenyaobaanalysis.Omusonogwesigamakukipimoky’
eddoboozi,omulamwa,
ebifaananyi,enkozesay’olulimi,embeeray’
omunyumya,enzimban’
ensengeka,obukodyo,
obubonero,enzimbayomunyumyananyumizibwakowamun’
ennonday’
ebigambo.
Ppuloozitayawukananamboozindalazetayawukatusomakomumizannyo,engeroenjiiye,mu
mawulire,n’
awalala.Ekyawulakirikinugwemusonoofubeeramumbooziyappuloozin’
ebintu
essirakwetulissan’
engerigyetwekenneenyaamuemboozieyo.
Emboozizappuloozizirimuebikabingiomulibino.
Emboozienyumya
Ppuloozinnamazima
Okwefaanaanyiriza
Enzitottozi
Ekikwateobaprosepoetry
Ppuloozialimuokujulizang’
olagawaw’
oggyeebyoby’
ojulizaako(olagapalagulaafu/ekiba
by’
oyogerakomw’
obiggye)
Waliwobegamboebikuluebikozesebwamynziramuyappuloozi
Omunyumya-omuntuabeeraayogeramumboozi.
Omuwandiisi-nnannyinikitaboobakiwandiikoemboozimw’
evudde.
Anyumizibwa-nnannnyinibubakaomunyumyagw’
agamba.
Anyumizibwako-omuntuemboozigw’
eyogerako.
Ensengekayemboozi
Enzimbay’
emboozi
Ekigendererwaky’
omuwandiisin’
ebiralabingi.
OlwaleeronsabatukubaganyeebirowoozoKuebyo.Musulebulungi.Bulialinak’
alina
akasseewoolwotulyoketuyingireppuloozimunda.Tusooketumanyeebitandikirwako.Abayizi
baffebulikimutubaweerekoebyokulabirako.

Kirungiokwekkeeneenyaobubakaobulimumbooziebaekuweereddwa
Obukodyoobukozeseddwaokunyumya,n’
obukodyoobukozeseddwaomuwandiisiokukirizisa
ebyobyabaanyumyaako
*Obukodyo/obukugu/obunyuvu/ebisikiriza/ebisanyusamupuloozi.*
Erangabwetugambyentibisanyusa,biragabukuguetcnaawemubulikyoddamuteekamu
ensongalwakiekyokyoyogerakoakyeyambisizzaokugeza;
1.Pulooziagiwaddeomutwe(gumenye)ogutubagulizaako,ogusomesa,ogw’
etisseobubaka,
ogufunzaobubakabwapuloozi.
2.Agitaddemuebiba/palagulaafu(zimenye)ngamubulikibakirimuomulamwaogw’
enjawulo
okusobozesaomusomiokufunaeby’
okuyigaobaobubakaobutalibumu.
3.Atuteereddemuobukuubaganookugeza(wakatiWagundinegundi)ekireeteraomusomiWa
pulooziokufunaobubaka.
4.Yeeyambisizzaebikaby’
ennimiebyenjawulo(bimenye)okusomesa,okwolesaobukuguetc
5.Agitaddemuebintuebirimubulamubwaffeobwabulijjo(bimenye)ekireeteraomusomi
okukkirizaebyoomunyumyabyatunyumizan’
okutegeeraobulungiobubakaetc.
EbiralabisangemuKatabo,litulicaensuloy’
okumanyaakowaggulu
Ebifaananyimyppuloozi
Ebifaananyikitegeezaebintubyonnaomuwandiisibyeyeeyambisizzaokutegeezaekiralaoba
metaphormyLungereza.Ebifaananyiebiralabyebigeraageranyaejintuekimukukingrsla
butereevu.Okugezaettutumulyelyatintang’oluyiiraolwekyanda.
Omuwandiisiakozesaekigambomumakuluagataliagoagamanyiddwaagabulijjo
Saakon’
okwetegerezaobukulubw’
ebifaananyibino
Okugezaokutusemberezaobubaka,
okunyumisa,
okulagaobukugu,okussaessiraKuekyo
kyayogerako
Buliomuwandiisilwageraageranyaabeeraakukubiraekifaananyikukyategeeza
Walungiwang’
ekitookekyassiira
Owuniikirizang’
obutikoobubaala
Essanyulindaazang’
atamidde.Ebifaananyiebigeraageranyabiyitibwasymellesmulungereza

Related Content


Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *