{"id":508,"date":"2025-04-24T09:31:04","date_gmt":"2025-04-24T09:31:04","guid":{"rendered":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/uncategorized\/engero-za-baganda-luganda-proverbs-13\/"},"modified":"2025-04-24T09:31:12","modified_gmt":"2025-04-24T09:31:12","slug":"engero-za-baganda-eza-t-luganda-proverbs-prefix-t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/engero-za-baganda-luganda-proverbs\/engero-za-baganda-eza-t-luganda-proverbs-prefix-t\/","title":{"rendered":"Engero za Baganda eza &#8211; T\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; T\u00a0"},"content":{"rendered":"<h2>Engero za Baganda eza &#8211; T\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; T<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/luganda-proverbs-engero.jpg\" alt=\"luganda proverbs engero\" \/><\/p>\n<p>1. Taabalamule : nti bawe emiggo bafa  <\/p>\n<p>2.  Taaba w&#8217;omuyombi : akalako luuyi lumu  <\/p>\n<p>3.  Tabyetisse : tamanya buzito bwabyo  <\/p>\n<p>4.  Taguyiisizza : y&#8217;anenya munne  <\/p>\n<p>5.  Takirambula &#8211; ( Atakirambudde: ) Munno    <\/p>\n<p>6.  Takububuuza : abukuzimbiriza  <\/p>\n<p>7.  Taakulugendere : akusibira ya menvu  <\/p>\n<p>8.  Takyawulizikako mluwujju : ng&#8217;akabajjo k&#8217;ekiwuubiiro  <\/p>\n<p>9.  Taalugende : akusibira ya menvu  <\/p>\n<p>10.  Talutambudde : nti baziriko bazirya  <\/p>\n<p>11.  Talutambudde : y&#8217;aluyita olwangu  <\/p>\n<p>12.  Tamukedde : y&#8217;amutenda endya mbi  <\/p>\n<p>13.  Tamukutte : y&#8217;agamba nti situla okube eri! (= Atamukutte  <\/p>\n<p>14.  Tamusuza : y&#8217;amutenda &#8211; &#8211; ( Atamusuza: )    <\/p>\n<p>15.  Tamuzadde : amutikka jjinja  <\/p>\n<p>16.  Tannaguza y&#8217;aseka &#8211; &#8211; ( Atannaguza: )    <\/p>\n<p>17.  Tazzanga musango : ayokya luyiira  <\/p>\n<p>18.  Tazzibwawo : afudde  <\/p>\n<p>19.  Tebakiddangamu : ng&#8217;ow&#8217;ennungu anyaze engatto  <\/p>\n<p>20.  Tebakikola nze ne ntuula : akuttira bufumbo  <\/p>\n<p>21.  Tebakula bumu  <\/p>\n<p>22.  Tebambalira : y&#8217;amiza omukulu  <\/p>\n<p>23.  Tebeebaaga : batta batte  <\/p>\n<p>24.  Tebifaanana abifuna  <\/p>\n<p>25.  Tebinfa : aluma ku y&#8217;omukyawe  <\/p>\n<p>26.  Tebukumanyisa akwagala  <\/p>\n<p>27.  Tebwaza  <\/p>\n<p>28.  Tebyasa mutwe : nga tebabyogera ku ggwe  <\/p>\n<p>29.  Teefe etuusa omugenyi  <\/p>\n<p>30.  Tegakwasa : teyekaana kulambula  <\/p>\n<p>31.  Tegambug-uma : alya gawoze  <\/p>\n<p>32.  Tegassa mwe bagaliira  <\/p>\n<p>33.  Tegukira : akusengezza omuto  <\/p>\n<p>34.  &#8211; Tegumanya nnyumba mbi  <\/p>\n<p>35.  Teguzzibwa omu : n&#8217;Omuzungu aguzza  <\/p>\n<p>36.  Tekayira kavunaana muwendo  <\/p>\n<p>37.  Tekiibe kyalo : nga bakulangidde nnyoko  <\/p>\n<p>38.  Tekibula musombi : Kimbagaya yakisombera Balama  <\/p>\n<p>39.  Tekiri mwange : akuttira obufumbo  <\/p>\n<p>40.  Tekiwoomera matama abiri  <\/p>\n<p>41.  Tekoobedde : egudde mu kyayo  <\/p>\n<p>42.  Tekyali kya kumanya : ng&#8217;eyakwagala akuyita embwa  <\/p>\n<p>43.  Terenfune : alyazaamaanya munywanyi we  <\/p>\n<p>44.  Tereere : ng&#8217;ennyindo y&#8217;ente  <\/p>\n<p>45.  Tereere : omututuuli ku mna  <\/p>\n<p>46.  Teruggwa nneebaza : ng&#8217;enkoko y&#8217;omwavu  <\/p>\n<p>47.  Terulaga nnaku  <\/p>\n<p>48.  Teruloboza : lutta engeri z&#8217;ebintu zonna  <\/p>\n<p>49.  Terulongoosa : lukuttako gw&#8217;oyagala ne lulekawo gw&#8217;otoyagaa  <\/p>\n<p>50.  Terumanyi awonga  <\/p>\n<p>51.  Terwanninda  <\/p>\n<p>52.  Tewali ayagaliza ya munne kuzaala nduusi  <\/p>\n<p>53.  Tewali w&#8217;e Nnamataba (Mulindwa)  <\/p>\n<p>54.  Teweetenda bulima : ng&#8217;ensambu kwe balaba  <\/p>\n<p>55.  Tezibula mukwate  <\/p>\n<p>56.  Tezifudde : ajja na lusoggo (or: adda na kasoggo)  <\/p>\n<p>57.  Tezikuba misinde  <\/p>\n<p>58.  Tibalirira muko : balirira omuwala  <\/p>\n<p>59.  Tibaalirira muko : baalirira omuwala  <\/p>\n<p>60.  Tibatya ngabo : batya nnyiniyo  <\/p>\n<p>61.  Tibiggwaamu : nga bya munyago  <\/p>\n<p>62.  Tibiriika nnyinibyo : omulezi takubirwa nduulu  <\/p>\n<p>63.  Tigabala wamu : atya omulimu  <\/p>\n<p>64.  Tigambuguma : alya gawoze  <\/p>\n<p>65.  Tigulagwa wa bbanja  <\/p>\n<p>66.  Tigukirangawo : akusengezza omuto  <\/p>\n<p>67.  Tigumanya nnyumba mbi  <\/p>\n<p>68.  Tikabula musombi : Kimbagaya yakasombera Balama  <\/p>\n<p>69.  Tikaggya buliika  <\/p>\n<p>70.  Timunenya bakyala : nga gy&#8217;ava taliddeyo  <\/p>\n<p>71.  Tirukuba misinde  <\/p>\n<p>72.  Tizibula mukwate &#8211; &#8211; ( Tezibula: )   <\/p>\n<p>73.  Tizifudde &#8211; &#8211; ( Tezifudde: )   <\/p>\n<p>74.  Tizikuba misinde  <\/p>\n<p>75.  Tizikya bbiri  <\/p>\n<p>76.  Tizirawa nnumba : nga basse w&#8217;emitala  <\/p>\n<p>77.  Toba ggwe : we wawonerwa (= w&#8217;owonedde w&#8217;owonerwa)  <\/p>\n<p>78.  Tobeeba kibe : nga tikinnakenena  <\/p>\n<p>79.  Tobukuta kibe : nga tikinnakenena ndusu  <\/p>\n<p>80.  Togaanira magere mu kisenge!   <\/p>\n<p>81.  Togaya bitono : enkoko emala abagenyi  <\/p>\n<p>82.  Togaya bitono : enkukunyi togissa luyi  <\/p>\n<p>83.  Togaya kigalamidde : emmanvu etta embaala (or: emmanvu eva wansi n&#8217;etta enswa)  <\/p>\n<p>84.  Togaya (or togaana) kyama kya muto  <\/p>\n<p>85.  Togayira ggyirikiti mu ntooma : bwe likula osanga litikkidde ya mujunga  <\/p>\n<p>86.  Togayira Magala mu ddiba  <\/p>\n<p>87.  Togayira mpengere mu kisenge  <\/p>\n<p>88.  Togayirira bitono : enkukunyi emegga embwa  <\/p>\n<p>89.  Togolokosa mbwa yeebase! Let sleeping dogs lie! Munno  <\/p>\n<p>90.  Tokaabye : ozuukusizza Kaweekwa Ggangu  <\/p>\n<p>91.  Tokemereza agudde : bw&#8217;agolokoka akubuulira  <\/p>\n<p>92.  Tokliya nnonge nto : bw&#8217;ekula ogyambalako eddiba (= enkoba) (or: ob&#8217;oli awo n&#8217;ogyambalako engatto)  <\/p>\n<p>93.  Tokkuta oseka : ebijanjaalo bidda kiro  <\/p>\n<p>94.  Tokyawa mulongo : ng&#8217;oyagala olukoba  <\/p>\n<p>95.  Tolifa? Ggw&#8217;olifuuka jjinja?  <\/p>\n<p>96.  Tolumba mulalu : nga tolina jjinja  <\/p>\n<p>97.  Tomala gakola : kola bulungi by&#8217;okola  <\/p>\n<p>98.  Tomanyi bwe nzaala! : akuguza omututuuli  <\/p>\n<p>99.  Tosala (= towuliriza) gwa kawala : nga tonnawulira gwa kalenzi  <\/p>\n<p>100.  Tota mabi : omutwe gw&#8217;ente nga si mukube  <\/p>\n<p>101.  Totta nkya : n&#8217;olindiza ggulo  <\/p>\n<p>102.  Tova mbwa w&#8217;eyotera : n&#8217;ogenda gonja w&#8217;akalira  <\/p>\n<p>103.  Tovumirira egwa wala : enjala bw&#8217;ekuluma osakirawo (or: bw&#8217;ezza emmere osakirawo)  <\/p>\n<p>104.  Towakanira ebaagwa : nti munda mulimu ento  <\/p>\n<p>105.  Towuliriza gwa kawala &#8211; &#8211; ( Tosala gwa kawala: ) p   <\/p>\n<p>106.  Toyima mu nkondo za mbuzi : n&#8217;owakana n&#8217;ababaka  <\/p>\n<p>107.  Toyiteko kalambiko : ekibbo kiyita ku mugenyi  <\/p>\n<p>108.  Ttaka lirya : ageya mufu  <\/p>\n<p>109.  Tubadde basa na basa : obutasingwa mpaka  <\/p>\n<p>110.  Tubisike : awerekeza Kiwanuka  <\/p>\n<p>111.  Tubuuze abakulu : ennyindo kibegabega  <\/p>\n<p>112.  Tudde eka, tukube abakazi : akuba muziziko (= bisenge)  <\/p>\n<p>113.  Tudde ku butaka : azzaayo kiwanga (= si bulamu)  <\/p>\n<p>114.  Tuddeyo tukube &#8211; &#8211; ( Tudde eka: )   <\/p>\n<p>115.  Tufaanane : si kyalo  <\/p>\n<p>116.  Tufudde tuweddewo : akiina abaafa  <\/p>\n<p>117.  Tugende mangu : mitanda gye gimusiibula  <\/p>\n<p>118.  Tuggyeemu ow&#8217;e Luwunga (= Kagenda)  <\/p>\n<p>119.  Tukkuse : taba wa babiri  <\/p>\n<p>120.  Tukube ababaka : tagenda ku kibuga  <\/p>\n<p>121.  Tukube abakazi &#8211; &#8211; ( Tudde eka: )    <\/p>\n<p>122.  Tukulunnanira : amafumu adda n&#8217;abiri  <\/p>\n<p>123.  Tukutuse bwa mpiso obutakyadda mu ssasa  <\/p>\n<p>124.  Tukwanye emikka : ng&#8217;abakondeere  <\/p>\n<p>125.  Tuula lubuti : omubi bw&#8217;atuula mu balungi  <\/p>\n<p>126.  Tuula twogere : ) bw&#8217;ovaawo akwetissa enju (= nti abadde agyetisse)   ) oluvaawo ng&#8217;ageya<\/p>\n<p>127.  Tuli banaku babiri : akussa emirimu  <\/p>\n<p>128.  Tuli bangi : tanuuna mu lirye  <\/p>\n<p>129.  Tuli bataka n&#8217;abataka : embazzi tetema mbwa (kubanga bonna basula mu kyoto)  <\/p>\n<p>130.  Tulibatta beefunye : ggongolo abuukira mu mulyango  <\/p>\n<p>131.  Tuli bukwata : amalusu n&#8217;eddookooli  <\/p>\n<p>132.  Tuli byuma na byuma : akambe tekasala mpiso  <\/p>\n<p>133.  Tulifa babiri : engalo ku mutwe  <\/p>\n<p>134.  Tuligalya amadda : bagalya mu kibanja (= basanga Idbanja)  <\/p>\n<p>135.  Tuli kakomo : tugendera ku mukono  <\/p>\n<p>136.  Tuli ppoma : tuvugire amatuine (or: tuvuga amatume)  <\/p>\n<p>137.  Tuliraba : ye kojja (or ssenga) w&#8217;abammi  <\/p>\n<p>138.  Tulirabira ku ndwadde : bwe buliika bw&#8217;omusawo  <\/p>\n<p>139.  Tulo : titumanyi alirir  <\/p>\n<p>140.  Tulo tuzira : tumegga n&#8217;ab&#8217;amaanyi  <\/p>\n<p>141.  Tulye agawooma : akuliisa n&#8217;omugenyi  <\/p>\n<p>142.  Tulye ku by&#8217;amagulu : w&#8217;alinnya mu busa, asanguliza ku ssubi   nti lya busa bw&#8217;olinnyamu<\/p>\n<p>143.  Tulye ku bya ssavu : ekkovu aleka mu lusuku   nti wandiridde ekkovu, anti lye lisinga amasavu<\/p>\n<p>144.  Tulye ku maanyi : asaayira kibaala  <\/p>\n<p>145.  Tulye tumalewo : akuyombya n&#8217;ow&#8217;omuliraano (nga tomuwadde)  <\/p>\n<p>146.  Tunaabiwulira : tadduukirira nduulu  <\/p>\n<p>147.  Tunaagabanira mitala (= ku kikande) : y&#8217;akuseera  <\/p>\n<p>148.  Tunaagenda naawe akalannamo : ettooke ekkulu na mumizi  <\/p>\n<p>149.  Tunaalaba : ye kojja w&#8217;abakodo  <\/p>\n<p>150.  Tunaalyamu eyidde (= agayidde) : ng&#8217;erumye omukazi (= ng&#8217;esoose kuluma mukazi)  <\/p>\n<p>151.  Tunaayita mbuga : ng&#8217;ayambadde bulungi  <\/p>\n<p>152.  Tunaayitanga babiri : ng&#8217;akulabyeko ebibisi  <\/p>\n<p>153.  Tunaayitanga babiri  <\/p>\n<p>154.  Tunaayogera birungi byereere : ng&#8217;abazze ku buko  <\/p>\n<p>155.  Tusiimye : y&#8217;akuba ennyama ekigwo  <\/p>\n<p>156.  Tusisinkanye : omumizi n&#8217;omuwuwuttanyi  <\/p>\n<p>157.  Tussa kimu : nga nkuyege  <\/p>\n<p>158.  Tutemya bukofu : magi (= enkwale) eraga obudde  <\/p>\n<p>159.  Tutuuse mu lyaffe eddemeezi : abulwa ne w&#8217;alya ekyemis&#8217; ana  <\/p>\n<p>160.  Tuva mbuga okulya masavu : bw&#8217;alinnya ekkovu, ng&#8217;agasangula   olya! nti ge masavu<\/p>\n<p>161.  Tuzze buteesagga : nga kikere  <\/p>\n<p>162.  Tuzze emboozi egwa amakerenda  <\/p>\n<p>163.  Tuzze twetunula ku nnyindo : ng&#8217;abagole, We have come looking down our noses : like brides  <\/p>\n<p>164.  Twabuna musaasaano : nga eyabazaala yafa  <\/p>\n<p>165.  Twafudde : enswa eruma mumwa  <\/p>\n<p>166.  Twagala okuyomba oluleekereeke : omukazi omunafu aluyomba mu lusuku, nti bansalidde ku mpangi yange!    nti omuddo gw&#8217;oleka eka toguyomberanga! <\/p>\n<p>167.  Twagalana : bw&#8217;amira amalusu takubuulira  <\/p>\n<p>168.  Twagawujjane : ng&#8217;omukazi akoza ne bba  <\/p>\n<p>169.  Twagenda Buganda kulya nnyama : ge maddu agassa enunandwa e Masajja  <\/p>\n<p>170.  Twakulunnanyira amafumu : adda n&#8217;omuganda  <\/p>\n<p>171.  Twakwana masogola: omusambi w&#8217;ekikanja akoma ku ndeku (or: omusogozi akoma ku bikanja)  <\/p>\n<p>172.  Twalabagana dda : bw&#8217;atakuzinga muggo, akuzinga bugenyi  <\/p>\n<p>173.  Twalabagana dda : empale akuwa enkadde  <\/p>\n<p>174.  Twaliraanya amayu : tetwaliraanya myoyo  <\/p>\n<p>175.  Twalyanga mbidde : nga nnamukago all ku Buganda  <\/p>\n<p>176.  Twamukutte : mutenge twegendere! ( Atamukutte: )   <\/p>\n<p>177.  Twasse akaffe : mukazi we y&#8217;amulumika  <\/p>\n<p>178.  Twazze mugga : kuggwa kko  <\/p>\n<p>179.  Twekisize : akira tunamma  <\/p>\n<p>180.  Twenkana : abeera mu kamwa  <\/p>\n<p>181.  Twerimire : bw&#8217;ayeza kasooli we takuwa  <\/p>\n<p>182.  Tweriire (= tweriire byaffe) : akukyawanya n&#8217;ow&#8217;omuliraano (= ng&#8217;akuggya-ko ow&#8217;omuliraano)  <\/p>\n<p>183.  Twerwanire : tewabula mulungi agwa  <\/p>\n<p>184.  Twesindise mamaanya<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Engero za Baganda eza &#8211; T\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; T &nbsp; 1. Taabalamule : nti bawe emiggo bafa 2. Taaba w&#8217;omuyombi : akalako luuyi lumu 3. Tabyetisse : tamanya buzito bwabyo 4. Taguyiisizza : y&#8217;anenya munne 5. Takirambula &#8211; ( Atakirambudde: ) Munno 6. Takububuuza : abukuzimbiriza 7. Taakulugendere : akusibira ya menvu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-508","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-engero-za-baganda-luganda-proverbs"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=508"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":540,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/508\/revisions\/540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}