{"id":497,"date":"2025-04-24T09:31:04","date_gmt":"2025-04-24T09:31:04","guid":{"rendered":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/uncategorized\/engero-za-baganda-luganda-proverbs-2\/"},"modified":"2025-04-24T09:31:05","modified_gmt":"2025-04-24T09:31:05","slug":"engero-za-baganda-eza-b-luganda-proverbs-prefix-b","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/engero-za-baganda-luganda-proverbs\/engero-za-baganda-eza-b-luganda-proverbs-prefix-b\/","title":{"rendered":"Engero za Baganda eza &#8211; B\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; B\u00a0"},"content":{"rendered":"<h2>Engero za Baganda eza &#8211; B\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; B<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/luganda-proverbs-engero.jpg\" alt=\"luganda proverbs engero\" \/><\/p>\n<p>1.   <\/p>\n<p>2.  Babadde bawoza ogw&#8217;embwa : ng&#8217;endiga erinnya enju  <\/p>\n<p>3.  Babika anzirako : ne batabika nze  <\/p>\n<p>4.  Babika enjala : obajja mulawo  <\/p>\n<p>5.  Babikidde enfuuzi : okwennyamira  <\/p>\n<p>6.  Babikidde omunafu : butalima  <\/p>\n<p>7.  Babuulira omwana wa boowo : nga naawe omunaku owulira  <\/p>\n<p>8.  Bagabega nga bagaaya? : ng&#8217;abaguliza mubezi  <\/p>\n<p>9.  Baagala atabaala : tebaagala muyombi  <\/p>\n<p>10.  Baagala ayaze  <\/p>\n<p>11.  Baagala azimbye  <\/p>\n<p>12.  Baagala mugagga  <\/p>\n<p>13.  Baganda baamirira alidde (= basanyukira alidde obwami)  <\/p>\n<p>14.  Baganda nswa : yeebikka ku mabega, ng&#8217;olubuto bwereere  <\/p>\n<p>15.  Baggala ekkubo : baba ba maanyi   n&#8217;abaliggula<\/p>\n<p>16.  Baggyewo eddiba : ennyomo zikolonge  <\/p>\n<p>17.  Baggyewo embuzi : batunuulire enkondo  <\/p>\n<p>18.  Bagigujumbudde : atereka ya lubiriizi  <\/p>\n<p>19.  Bagoba bikere : ng&#8217;eminya gijja? ( Bagoba minya: )   <\/p>\n<p>20.  Bagoba minya : ng&#8217;ebikere bijja bikwetenga  <\/p>\n<p>21.  Bagobedde munya mu ssubi  <\/p>\n<p>22.  Bagundi bakugamba : nga y&#8217;amugamba  <\/p>\n<p>23.  Bajula avuddewo  <\/p>\n<p>24.  Bakaabira mubikire : naye abakutukidde mu ngalo!   <\/p>\n<p>25.  Bakakubye mu nkaatuufu : kukongera kumwa  <\/p>\n<p>26.  Bakale boogere : nga bamugambye gw&#8217;ayagala  <\/p>\n<p>27.  Bakama mpisi : banyiikira  <\/p>\n<p>28.  Bakanaanise akaagala : muk&#8217;omubbi okuzaala abalongo  <\/p>\n<p>29.  Bakidambya : kye kizaala eddenzi  <\/p>\n<p>30.  Bakinaanise akyagala : nga mukk&#8217;omubbi azadde abalongo  <\/p>\n<p>31.  Bakinsimba : ne sireka muwa-butwa mmere  <\/p>\n<p>32.  Bakiraasa : ow&#8217;embuzi alaasa ow&#8217;amaliga  <\/p>\n<p>33.  Baakisimba enkumbi  <\/p>\n<p>34.  Bakiwadde munnange : bwe buggya  <\/p>\n<p>35.  Bakookolo bageyana, nti erya munnange lye lisinga okuwunya  <\/p>\n<p>36.  Bakopi mayenje &#8211; &#8211; ( Abakopi mayenje: )    <\/p>\n<p>37.  Bakuba emyali : omubumbi n&#8217;aba mulamu (or: ne batatta mubumbi)  <\/p>\n<p>38.  Bakubalira amalya : ne batakubalira mirambo  <\/p>\n<p>39.  Bakubanja n&#8217;otobba  <\/p>\n<p>40.  Bakubuulira kirya-nkolo (= nkondo) : obajja mirawo!   <\/p>\n<p>41.  Bakubuulira lw&#8217;e Mukoko : olatta  <\/p>\n<p>42.  Bakubye mu kirimba : kulaba ziyidde  <\/p>\n<p>43.  Bakubye mu nkaatuufu : kwongera kumwa  <\/p>\n<p>44.  Bakugamba : y&#8217;akugamba  <\/p>\n<p>45.  Bakugoba mu nju : nti nnaasula mu mulyango  <\/p>\n<p>46.  Bakugobanga n&#8217;ojja ewaffe : y&#8217;akuyita Lubuna-miryango  <\/p>\n<p>47.  Bakukiza nsumika : ebijja bituutiira  <\/p>\n<p>48.  Bakukyawanga : n&#8217;otogya ddogo  <\/p>\n<p>49.  Bakulagirira eddagala eritta engabi : oyokya binsambwe?   <\/p>\n<p>50.  Bakulagula enfumu : ng&#8217;ogalamira? ( Banjula enfumu:     So olaba: ) <\/p>\n<p>51.  Bakulamulira, nti ka banzite : nti emagombe eriibwa obwami (= nti ogenda kumyuka kitaka)?   <\/p>\n<p>52.  Bakuloze katawaano : ke baaloga ow&#8217;ebbuba  <\/p>\n<p>53.  Bakulu babiri ab&#8217;empiiga : si kyalo  <\/p>\n<p>54.  Bakulu balya bulungi  <\/p>\n<p>55.  Bakumba na mulamu  <\/p>\n<p>56.  Bakunyaga n&#8217;ente : ne batakunyaga na mukazi-muggya  <\/p>\n<p>57.  Bakusaggira okolola : ey&#8217;obugoba gy&#8217;oyagala? (or: nti osinga kwagala ya bugo-ba?) (ennyama)   <\/p>\n<p>58.  Bakuseera mu katale : n&#8217;oyombesa ekkubo (or: Bakuseerera)  <\/p>\n<p>59.  Bakuseera : takwazika  <\/p>\n<p>60.  Bakusinza nsumika : nti ebijja bituutiira (or: nti labs bwe bijja bituutiira)  <\/p>\n<p>61.  Bakutenda : akugabya   <\/p>\n<p>62.  Bakuwa : afunda ku kya ggumba  <\/p>\n<p>63.  Baakuwa obukulu : oliirira?   <\/p>\n<p>64.  Bakuyisa ennyindo : oyitabya kamwa?   <\/p>\n<p>65.  Bakuyita embuga : si buganzi  <\/p>\n<p>66.  Bakwanya mikka : nga makondeere  <\/p>\n<p>67.  Bakyaliza ntondo : ng&#8217;omusukundu  <\/p>\n<p>68.  Bakyassaako agange  <\/p>\n<p>69.  Bakyawa mwannyoko : ggwe osaba kibugo?   <\/p>\n<p>70.  Bakyewunya : ng&#8217;omufumbo alya mu baddu  <\/p>\n<p>71.  Balabaganako : mbwa na ngo  <\/p>\n<p>72.  Balambula kimeze  <\/p>\n<p>73.  Balamu magoma &#8211; &#8211; ( Abalamu magoma: ) p   <\/p>\n<p>74.  Baleke, abaana bazannye &#8211; &#8211; ( Baana bazannye: )    <\/p>\n<p>75.  Baleke baggwe akanyomagano : ng&#8217;omwagalwa kungulu  <\/p>\n<p>76.  Baleke beemale eggayannano : nga gw&#8217;ayagala y&#8217;ali kungulu  <\/p>\n<p>77.  Balekera ddala : endwadde si ya kuwona  <\/p>\n<p>78.  Balenzi, babawa : alya ku vviivi (= atwala ya luyuvuyuvu)  <\/p>\n<p>79.  Balenzi, mugawe ebyala! : nga w&#8217;atwala w&#8217;afunze  <\/p>\n<p>80.  Baligikuba kigo : kazzi yeerabira omuliro  <\/p>\n<p>81.  Balikomya eyo ne bazza : ye nyolo agenda  <\/p>\n<p>82.  Balikuba ku nda eridde : muk&#8217;omubbi talamula bba (= talabula)  <\/p>\n<p>83.  Bali ku ddembe : bakudaalira ajeera  <\/p>\n<p>84.  Balikuta nga : ) kayamba kenkana mmale   ) embuzi zibaaga ngo ) enjala zibaaga ngo<\/p>\n<p>85.  Balimutta jjo : tikikulobera (= tikikulayira) kumusenga  <\/p>\n<p>86.  Balimwogerako : omuzira gwe batendereza  <\/p>\n<p>87.  Balintuma olwange : tafuna  <\/p>\n<p>88.  Balireete : eggye talirinda kulwana  <\/p>\n<p>89.  Balitta ku lingi : asenga kwa Mukwenda okuli abangi  <\/p>\n<p>90.  Balo embogo yamutta : ko Nnampulirazzibi, nti bw&#8217;atyo bw&#8217;azifumita  <\/p>\n<p>91.  Baloolera nkunga : ng&#8217;ab&#8217;ebbugga balya  <\/p>\n<p>92.  Balubuuliza mbazzi : nga luli ku muddo lulya (= lugaaya)  <\/p>\n<p>93.  Balugadde batya? (oluggi)  <\/p>\n<p>94.  Baluleekeza : ng&#8217;omusajja ayombera ensuwa  <\/p>\n<p>95.  Balunaayiza : ng&#8217;ow&#8217;embaliga ayita mu luwenda (= akulembera omusulo)  <\/p>\n<p>96.  Balusaggya : ng&#8217;omuwuulu agula enkulo   nti onooziwa ani okuzifumba? ( Oli balusagya: ) <\/p>\n<p>97.  Balweggira : ng&#8217;ensimbi egula muwogo  <\/p>\n<p>98.  Balya nga ndaba : ) wa kikere omukira mpaako   ) y&#8217;atoma<\/p>\n<p>99.  Balyegombera ku mugogo  <\/p>\n<p>100.  Balya okwabwe : tebalema kuduula  <\/p>\n<p>101.  Bambalaganye bukanzu : essuuka ewenjuka  <\/p>\n<p>102.  Bampe ne nneeriira, balibuuza ani? : afa tasasudde  <\/p>\n<p>103.  Bamulanga ki? : y&#8217;akaabya musibe  <\/p>\n<p>104.  Bamuloze katawaano : ke baloga ow&#8217;ebbuba, nti ddayo gy&#8217;ova  <\/p>\n<p>105.  Baamutta : akira yafa  <\/p>\n<p>106.  Bamututte kya mwanisi wa taaba : ekibaaze  <\/p>\n<p>107.  Bamwagala olusuusuuto : lwe baagala mulekwa mu lumbe  <\/p>\n<p>108.  Baana ba Kintu &#8211; &#8211; ( Abaana ba Kintu: )   <\/p>\n<p>109.  Baana ba lumonde : bakulira ku muguwa (= ngoye)  <\/p>\n<p>110.  Baana ba muno beeyokyayokya nnyo : nga y&#8217;amummyeko  <\/p>\n<p>111.  Baana bannemye : talamula baana  <\/p>\n<p>112.  Baana ba Walumbe : babuna misaasaano  <\/p>\n<p>113.  Baana ba Wambwa : baggwa musaasaano  <\/p>\n<p>114.  Baana bazannye (= baleke) : bw&#8217;avaawo abayita balangira  <\/p>\n<p>115.  Banaabegabega ettaka : nga muk&#8217;omubbi asindika bba okugenda okubba  <\/p>\n<p>116.  Banadda : ba twatumye banadda  <\/p>\n<p>117.  Banaagyekanga : taginyiriza  <\/p>\n<p>118.  Banaku beekiina : nti nnasuze mu Ggulu (e Mukono)  <\/p>\n<p>119.  Banaakutenda okukomaga : n&#8217;okomaga n&#8217;ensambya  <\/p>\n<p>120.  Banaalya ku ago ne beebaka : Abalya nnyingi basula ku kyoto?   <\/p>\n<p>121.  Banaalyamu agayidde : ng&#8217;erumye omukazi   k&#8217;egwe amasanda, ng&#8217;erumye omusajja<\/p>\n<p>122.  Baana na baana : ng&#8217;omu tannakuba munne lubale  <\/p>\n<p>123.  Bandaba : ) afunda ku munaabo   ) alinda kutoma ) alya kya luyovu<\/p>\n<p>124.  Bandaba wa? : yeeyitira basabi  <\/p>\n<p>125.  Banfuuyiridde emmese : alima watono  <\/p>\n<p>126.  Banjagala : yeegomba tebanjagala  <\/p>\n<p>127.  Banjula enfumu : ogalamira? ( Bakulagula enfumu: )   <\/p>\n<p>128.  Bannange bangi : ow&#8217;essimba akubula  <\/p>\n<p>129.  Bannange banjagala (= bannange bangi) : ) nga tonnagwa wabi   ) bw&#8217;ofa wabula akukaabira<\/p>\n<p>130.  Bannanze bwemage : bwe balanga enjobe mu lusa  <\/p>\n<p>131.  Bansuute : atta obusika  <\/p>\n<p>132.  Bantu balamu : mwennyango  <\/p>\n<p>133.  Bantu mannyo ga mbizzi : gaseka kungulu, nga munda mulimu bussi  <\/p>\n<p>134.  Bantwala olutwe : tava mu ggwaatiro  <\/p>\n<p>135.  Basajja kye balya : tekifa bwereere  <\/p>\n<p>136.  Basajja mabale : gasannana   nga bw&#8217;oddira ejjinja n&#8217;okuba linnaalyo, n&#8217;eryatika<\/p>\n<p>137.  Basajja mivule  <\/p>\n<p>138.  Basajja nsolo : bw&#8217;omugobera mu nsiko, awaguza maanyi  <\/p>\n<p>139.  Basajja ssubi &#8211; &#8211; ( Abasajja ssubi: )    <\/p>\n<p>140.  Basammula ekkere : balinywera mu mazzi (or: basenawo mazzi)  <\/p>\n<p>141.  Basa na basa : ng&#8217;amagezi bagenkanya  <\/p>\n<p>142.  Baseka n&#8217;eggimbi  <\/p>\n<p>143.  Baseesa gwaka  <\/p>\n<p>144.  Basiima bakyagaaya  <\/p>\n<p>145. Basiimira ku mugogo : bw&#8217;erigwa wansi, nga bbi  <\/p>\n<p>146.  Basindise empisi okuwooza akatale  <\/p>\n<p>147.  Basindise enkima mu kibira  <\/p>\n<p>148.  Bassa kimu : nga nkuyege  <\/p>\n<p>149.  Basse Munyolo : Abaganda baseke  <\/p>\n<p>150.  Basugumbira (= abasugumbira) e Mmengo : Kabaka alibookya  <\/p>\n<p>151.  Basujju bandidde : abuulira Lubinga, nti anaasala atya okusinga mutabani we, Kasujju ?   <\/p>\n<p>152.  Bataka bagunywa kiro : bamukubya akasendwe  <\/p>\n<p>153.  Bataka tebeesigwa &#8211; &#8211; ( Abataka tebeesigwa: )   <\/p>\n<p>154.  Baata enkoko) nkulu : kwetakulira  <\/p>\n<p>155.  Bateebereza bubi : akuyisa enkya, omuyisa eggulo  <\/p>\n<p>156.  Bategeeza akataayonka  <\/p>\n<p>157.  Batindira kibaze  <\/p>\n<p>158.  Batisse (= batikkidde) mulalu ssanja  <\/p>\n<p>159.  Batongole bagaanyi : nga y&#8217;agaanyi  <\/p>\n<p>160.  Batongole mbuzi : zirundwa kamwa  <\/p>\n<p>161.  Batta emiggya : beerabira emikadde  <\/p>\n<p>162.  Baatubba, baatulekera kaki? : w&#8217;asula akulaga nsiisira  <\/p>\n<p>163.  Batuggudde : taggya mutwe wansi  <\/p>\n<p>164.  Baatuuka : beerabira abaabatuusa  <\/p>\n<p>165. b Batuusa ebbugga : beerabira embooge  <\/p>\n<p>166. c Batusaze : y&#8217;atiisa eggye  <\/p>\n<p>167. d Baatutta baatumalawo : akiina abaafa  <\/p>\n<p>168.  Batuvumye e mbuga amatulu : nga ye y&#8217;alirina  <\/p>\n<p>169.  Baatwaya baatulekera ki? : omugogo alaga gumu  <\/p>\n<p>170. Exaggeration! Much ado about nothing  <\/p>\n<p>171.  Baatwongera abaddu : ng&#8217;akagugu kali mu nkwawa  <\/p>\n<p>172.  Baawunda mpango : nga balidde bakkuse  <\/p>\n<p>173.  Bayira ndya : agabira w&#8217;ebweru  <\/p>\n<p>174.  Bayisaawo ne beeriisa enkuuli (z&#8217;entuuyo)  <\/p>\n<p>175.  Bayita kungulu : nga muwuzi  <\/p>\n<p>176.  Bayita n&#8217;omuliika : n&#8217;anunula (= awonya) abaana  <\/p>\n<p>177.  Bazaala mubiri : tebazaala mwoyo  <\/p>\n<p>178.  Bazaala mugagga  <\/p>\n<p>179.  Baze wange, onkyawanga : n&#8217;ompa enkumbi n&#8217;olubugo!   <\/p>\n<p>180.  Baazibumbira kwatika : ne ziramira mu kyokero  <\/p>\n<p>181.  Bbugubugu : si muliro (nga gw&#8217;agifumbira tamwagala)  <\/p>\n<p>182.  Bbula bikolwa : likwosa ekigagi  <\/p>\n<p>183.  Bbulwa bikolwa : likwasa ebigagi  <\/p>\n<p>184.  Bbuno asekera abassi  <\/p>\n<p>185.  Bbwa ddene : ligambwako nnyiniryo   lumonde bw&#8217;alemwa omuggo, enkumbi eyamusimba y&#8217;emusima<\/p>\n<p>186.  Beerabye bbiri : tibajjukira nga bayinza kulwalako  <\/p>\n<p>187.  Beeyamirira yejjeeredde  <\/p>\n<p>188.  Bigambo bikira ennoma &#8211; &#8211; ( Ebigambo bikira: )    <\/p>\n<p>189.  Bigendetanye (= bigendegetanye, = bigendagatanye) : ng&#8217;emmese eridde ag&#8217;o-muliirize  <\/p>\n<p>190.  Bigere biranga essubi  <\/p>\n<p>191.  Bigere bitunda nnyinibyo  <\/p>\n<p>192.  Bigere bya mbogo : obirinnyamu nga teriiwo (= obyegezaamu ng&#8217;evuddewo)  <\/p>\n<p>193.  Bigere kkumi ttunda : bwe bil(utuusa w&#8217;onoolya n&#8217;osanyukirira   ate bwe biku- tuusa w&#8217;otoolye n&#8217;osunguwala<\/p>\n<p>194.  Biggweredde awo : nga gwe bageya ayingira  <\/p>\n<p>195.  Biggweredde awo : ng&#8217;owuwo y&#8217;amezze  <\/p>\n<p>196.  Bigooli : babiriisa njala  <\/p>\n<p>197.  Bijjula ettama : bye bikuwa engaaya  <\/p>\n<p>198.  Bijuulo : omusajja ajuula banne  <\/p>\n<p>199.  Bikalu bitaaka : ng&#8217;ejjinja ly&#8217;omu kyoto  <\/p>\n<p>200.  Bikoomi bya mwaka : n&#8217;omunafu ayokerera  <\/p>\n<p>201.  Bikongo biwunya ttaka : nga nnyoko y&#8217;abirimye (= nga mwannyoko abifu- mbye)  <\/p>\n<p>202.  Bikongoolo : tibitta nnume  <\/p>\n<p>203.  Bikubuze : ebyabula ab&#8217;e Mityana, okuyisa e Ttanda ewa Walumbe  <\/p>\n<p>204.  Bikutunye : emmese gw&#8217;esaba ekigwo, y&#8217;addira omuggo  <\/p>\n<p>205.  Bikutunye : ng&#8217;akulooe wa mu nju  <\/p>\n<p>206.  Bikwalira : tibirimbula  <\/p>\n<p>207.  Bikya bya mbuzi : tibyekaanya mugwa  <\/p>\n<p>208.  Bimanywa nda : nga by&#8217;alowooza munne tabimanyi  <\/p>\n<p>209.  Bimanywa nda : ng&#8217;omulenzi alidde ntulege  <\/p>\n<p>210.  Bimanywa nda : omunaku tayogera by&#8217;alidde  <\/p>\n<p>211.  Bimuyise ku nviiri  <\/p>\n<p>212.  Binene : biseega  <\/p>\n<p>213.  Binkutte akamwa : ng&#8217;akulooe wa mu nju  <\/p>\n<p>214.  Binnyo birya : ye mugagga omussi w&#8217;ente  <\/p>\n<p>215.  Bino byange na bino byange : omukazi alimisa nsimo  <\/p>\n<p>216.  Binsanga wano : ze nnimi z&#8217;omukadde  <\/p>\n<p>217.  Bintabira : biddira emmindi  <\/p>\n<p>218.  Bintu bizibu okugaba : gw&#8217;owa enkoko atenda munnyu gwokka   ggwe eyagimu- wa takwogerako<\/p>\n<p>219.  Binywera bye bigenda : omukazi yasiba embwa ya bba ku mugugu  <\/p>\n<p>220.  Biriko akuluma : tibyegaanibwa  <\/p>\n<p>221.  Birungi birekwa &#8211; &#8211; ( Ebirungi birekwa: )    <\/p>\n<p>222.  Birungi okwogera : si birungi kuddamu (= okubiddamu kuzibu)  <\/p>\n<p>223.  Bisatuuka : ng&#8217;omuwuulu ayita we balya   bw&#8217;onootuuka eka nga bagimaze, onookola otya?<\/p>\n<p>224.  Bisenge bya muyiisa : tibiggwaamu mwenge  <\/p>\n<p>225.  Bita bisigale : nga n&#8217;enkaaga alina ey&#8217;okubizzayo ku buko  <\/p>\n<p>226.  Bitambulirwa  <\/p>\n<p>227.  Bitannakala : tebisalirwa byayi  <\/p>\n<p>228.  Bitono biggwa byokya : omukazi tabegera bba busera  <\/p>\n<p>229.  Bitunda nnyinibyo  <\/p>\n<p>230.  Biva nju : bidda nju  <\/p>\n<p>231.  Biwedde mirembe, akabi kabule : akiina muyiisa  <\/p>\n<p>232.  Biyita lukootezo : ng&#8217;akoza ettimpa  <\/p>\n<p>233.  B&#8217;oluganda bye bita : bikoonagana ne bitayatika  <\/p>\n<p>234.  Bubulwa mbwa amagunju gakinakkina (= gayinaayina)  <\/p>\n<p>235.  Bufa magoba  <\/p>\n<p>236.  Bugagga ntuuyo  <\/p>\n<p>237.  Bugubugu &#8211; &#8211; ( Bbugubugu: ) ,   <\/p>\n<p>238.  Bugya dda : bukuyisa ku malaalo ng&#8217;olya (or: ng&#8217;oyimba)  <\/p>\n<p>239.  Bukaajumbe : anaabusereka akeera  <\/p>\n<p>240.  Bukadde buwoomya ki? : ttooke  <\/p>\n<p>241.  Bukadde magezi : takubuulira kyamukuza (= kyamuwangaaza)  <\/p>\n<p>242.  Bukira obuzibu  <\/p>\n<p>243.  Bukojjange bunjagala : ng&#8217;adda ku nnyoko waali  <\/p>\n<p>244.  Bukula musaayi : nga bafumise ow&#8217;emitala  <\/p>\n<p>245.  Bukulu bw&#8217;omu : kwesitukira  <\/p>\n<p>246.  Bukumbu : enkuyege bw&#8217;eva ku ggi (= ng&#8217;ogusima ebbumba)  <\/p>\n<p>247.  Bukundugga : ) nnyinibwo abusanga   ) ne bukula<\/p>\n<p>248.  Bukya mbirya omunya guggiira ku nju (= mu ssubi)  <\/p>\n<p>249.  Bukya n&#8217;ebigambo  <\/p>\n<p>250.  Bukyawe bukira &#8211; &#8211; ( Obukyawe: ) Rub   <\/p>\n<p>251.  Bulamu kye kiwango  <\/p>\n<p>252.  Bulangasa : ng&#8217;obulago bw&#8217;emmese  <\/p>\n<p>253.  Bulemeezi teva muto : eva musisiirwa  <\/p>\n<p>254.  Buli ggwanga : n&#8217;ebyalyo  <\/p>\n<p>255.  Buli gw&#8217;olaba n&#8217;akamyufu : ng&#8217;oyo yatabaalira Tororo  <\/p>\n<p>256.  Bulikugwa : obukyala si bumbejja  <\/p>\n<p>257.  Buli kulya : n&#8217;okwasama  <\/p>\n<p>258.  Buli mukopi abeera n&#8217;ennyanja : olugira awungukidde awo  <\/p>\n<p>259.  Buli museveni muwangaazi : agidde awone mu bitter  <\/p>\n<p>260.  Bulinde buwere : yawanguza Buvuma  <\/p>\n<p>261.  Buli ow&#8217;emmamba : asuuta yiye  <\/p>\n<p>262.  Buli wanzina n&#8217;eyiye : Wajjenje azinya byoya, Wakikere mumiro  <\/p>\n<p>263.  Bulungi si ddya  <\/p>\n<p>264.  Bulungi si ddya : singa ekkajjoy&#8217;enjovu liwangiza Muzibu  <\/p>\n<p>265.  Bulyake : si bwa jjo  <\/p>\n<p>266.  Buliibwa mukalu  <\/p>\n<p>267.  Bumpanga : ng&#8217;enkoko egula ettooke  <\/p>\n<p>268.  Busa bwa mbogo : bukala kungulu  <\/p>\n<p>269.  Busajja : bukirana  <\/p>\n<p>270.  Busajja bwa nkuba : bw&#8217;agula omwenge, agula Ka-bantende  <\/p>\n<p>271.  Busenze : bukala mmuli (Bukalammuli)  <\/p>\n<p>272.  Busenze bunnemye &#8211; &#8211; ( Obusenze bwe bubula enswa: )     <\/p>\n<p>273.  Busenze butta munaanya  <\/p>\n<p>274.  Busenze muguma : bwe bukonnontera n&#8217;osongola  <\/p>\n<p>275.  Busiru bwa njoka : butta nnyinizo, nti munaalamira mu ttaka? ( Ssebusiru bwa njoka: )   ,   <\/p>\n<p>276.  Busolo bwa kuno &#8211; &#8211; ( Obusolo bwa kuno: )      <\/p>\n<p>277.  Buswagu : oswaguza ne gw&#8217;olya naye  <\/p>\n<p>278.  Butaka bw&#8217;abanaku : kiwaalo  <\/p>\n<p>279.  Butalaga : nga njala  <\/p>\n<p>280.  Butalima : buzaala enjala  <\/p>\n<p>281.  Butamanyiira : bukussa n&#8217;omuyombi omukago  <\/p>\n<p>282.  Butannaziba : tobusindirako (= tebukusinza) maluma  <\/p>\n<p>283.  Butazimbye : bumanyibwa nnyinibwo  <\/p>\n<p>284.  Buteeraba &#8211; &#8211; ( Obuteeraba: ) p   <\/p>\n<p>285.  Buteewuliriza : bunyooza ennanga amatu  <\/p>\n<p>286.  Butoola : ekibbo n&#8217;emmere  <\/p>\n<p>287.  Buyisi bw&#8217;omu : bulangwa nsega (= nsega y&#8217;ebika)  <\/p>\n<p>288.  Buuza ataakuldine : musumba wa mbuzi (= omuwa-butwa abuuza musumba wa mbuzi)  <\/p>\n<p>289.  Buzaala enge  <\/p>\n<p>290.  Buziba bweru : tebuziba mu nju  <\/p>\n<p>291.  Bwa ddiba : buli afuluma (= bull muntu, = bull omu) asika wuwe  <\/p>\n<p>292.  Bwakedde mpulira : bafumitira ku buliri  <\/p>\n<p>293.  Bwakedde mpulira : bw&#8217;atabba n&#8217;asera  <\/p>\n<p>294.  Bwangu bwa kuwa : bukuweesa alikumma  <\/p>\n<p>295.  Bwangu na bwangu : ng&#8217;omutezi w&#8217;enkwale   ky&#8217;ajje atege ng&#8217;ategulula<\/p>\n<p>296.  Bwatukeredde ku ntugu  <\/p>\n<p>297.  Bwe babuulirira omwana wa boowo : ng&#8217;ow&#8217;omunaku okutu akunkumula  <\/p>\n<p>298.  Bwe bakubuulira ennaku : ) ng&#8217;obalaata   ) n&#8217;ozanjazamu kati<\/p>\n<p>299.  Bwe bambuulira, saatuula : nga lwali lwa mugagga  <\/p>\n<p>300.  Bwe bayita abalungi : ayitaba  <\/p>\n<p>301.  Bw&#8217;ebinda : si bw&#8217;etonnya  <\/p>\n<p>302.  Bwe bukya : si bwe buziba  <\/p>\n<p>303.  Bwe bukya : si bwe buziba   enkoko ebuuza nnyina waayo omuziro<\/p>\n<p>304.  Bwe bukya : si bwe buziba   ensega yatta n&#8217;Omuyima omukago<\/p>\n<p>305.  Bwe bumu : akuddiriza endwadde  <\/p>\n<p>306.  Bwe gayita : bwe galya entanda  <\/p>\n<p>307.  Bwe gull gwa bataka : gunadda  <\/p>\n<p>308.  Bwe gutyo yazaala bwe gutyo : olukomera luzaala emituba  <\/p>\n<p>309.  Bwe katagirya (kataligirya) : enkoko eribiika (erikookolima)  <\/p>\n<p>310.  Bwe mubanga mulya enswa : temuzitendanga kuwooma, nga temunnasaasira nkuyege ezaabumba ettaka  <\/p>\n<p>311.  Bwe ndi, bwe ndi : y&#8217;atunda abaana  <\/p>\n<p>312.  Bwe nfanga, banfunyanga : omufu taluma  <\/p>\n<p>313.  Bwe nkubuulira ennaku : ozanjazamu kati? (cf, Bwe bakubuulira: )  <\/p>\n<p>314.  Bwe nkulabako : ndabye ku nsega ey&#8217;omuseera, kubanga erivaayo n&#8217;ekiwalaata  <\/p>\n<p>315.  Bwe twenkana : abuulira abassi  <\/p>\n<p>316.  Bwe weeteeba : akuleka mu kibira  <\/p>\n<p>317.  Bw&#8217;eyinda : si bw&#8217;etonnya  <\/p>\n<p>318.  Bw&#8217;oba omugezi ogeziwala : bw&#8217;oba omusiru osiriwala  <\/p>\n<p>319.  Bw&#8217;ofumbira atakkuta : toyaya lusuku  <\/p>\n<p>320.  Bw&#8217;ofuna omuto : olukadde lwo togoba  <\/p>\n<p>321.  Bw&#8217;ofunda : nnakawere akuyita okulya  <\/p>\n<p>322.  Bw&#8217;ogenda ebulya nkolo : toleka kambe  <\/p>\n<p>323.  Bw&#8217;ogeziwala w&#8217;ogeziwala : bw&#8217;osiriwala ogajjulira ddala ebikonde binaakuyi-tako  <\/p>\n<p>324.  Bw&#8217;ogoba musajja munno : embiro olekamu ezinadda  <\/p>\n<p>325.  Bw&#8217;ogwa awabi : eyali munno akwerabira  <\/p>\n<p>326.  Bw&#8217;okiina omukaba : weeraliikirira ky&#8217;anaakuzza  <\/p>\n<p>327.  Bw&#8217;okuba ekitakaaba : ggw&#8217;okaaba  <\/p>\n<p>328.  Bw&#8217;okyawa gw&#8217;oyita naye : weeyongera nnaku  <\/p>\n<p>329.  Bw&#8217;olaba akukaabirako : naawe weeyongera okukaaba  <\/p>\n<p>330.  Bw&#8217;olaba embwa ezannyikiriza ekiriba : ng&#8217;enaakirya  <\/p>\n<p>331.  Bw&#8217;olaba emmese ng&#8217;esuna omutwalo : ng&#8217;ebinnya yasima edda  <\/p>\n<p>332.  Bw&#8217;olaba nnamunye atubidde : ate ggwe ow&#8217;embuzi n&#8217;ogoba? ( Embwa bw&#8217;olaba: )   <\/p>\n<p>333.  Bw&#8217;olaba omugenyi asookedde ku kyento : nga taagabe  <\/p>\n<p>334.  Bw&#8217;olaba omukulu afungiza : nga ky&#8217;agoba kiriibwa  <\/p>\n<p>335.  Bw&#8217;olaba omuwuulu aliko entumbwe : ng&#8217;asula mwa jjajjaawe  <\/p>\n<p>336.  Bw&#8217;omalamu n&#8217;oguziika  <\/p>\n<p>337.  Bw&#8217;omala okusesema mu mwenge : nti alinnyimba ndimutta  <\/p>\n<p>338.  Bw&#8217;omegga omunafu : ossaako n&#8217;okuluma?   <\/p>\n<p>339.  Bw&#8217;omu : buwola oluuyi  <\/p>\n<p>340.  Bw&#8217;osekerera ekibya : osekerera yakibumba  <\/p>\n<p>341.  Bw&#8217;osika (= osikirira) ekitajja : eddiba ly&#8217;enkoko oleka mmanju  <\/p>\n<p>342.  Bw&#8217;otolya embuga : togejja  <\/p>\n<p>343.  Bw&#8217;otonnava : toyonoona kisulo  <\/p>\n<p>344.  Bw&#8217;otova ku mbuga : benawo oweebwa omusibe ataliiko kyayi olyoke omu-kuume  <\/p>\n<p>345.  Bw&#8217;otova ku mulungi : ofa owoza  <\/p>\n<p>346.  Bw&#8217;otoove : otonnana ogenda  <\/p>\n<p>347.  Bw&#8217;ottottola ebya kyalo : bw&#8217;olwala w&#8217;abula akulumika  <\/p>\n<p>348.  Bw&#8217;otuma abatadda : naawe ogoberera  <\/p>\n<p>349.  Bw&#8217;owala ekitajja : eddiba ly&#8217;enkoko lisigala mu lusuku  <\/p>\n<p>350.  Bw&#8217;oweeka gw&#8217;otozadde : oweeka asoosootoka  <\/p>\n<p>351.  Bw&#8217;oweetuuka : w&#8217;oyagula  <\/p>\n<p>352.  Bw&#8217;owulira oli ng&#8217;agarnba nti gobs embwa : nga mu kisenge eriyo ekyokulya  <\/p>\n<p>353.  Byaffe biri : nga biragaane  <\/p>\n<p>354.  Bya kagambwa : ng&#8217;omuwuulu anaatuuma nnannyinimu erinnya  <\/p>\n<p>355.  Bya kulya kubula : bye bikuyisa mwannyoko omugenyi  <\/p>\n<p>356.  Bya kuno bwe bityo : avuma bakopi  <\/p>\n<p>357.  Bya kuno : tasenguka, agoba abajja  <\/p>\n<p>358.  Bya mna : ) ng&#8217;emmese eridde ag&#8217;omuliriize   ) ng&#8217;omubbi bamubbye<\/p>\n<p>359.  Bya mudduse : tebiddira ddala  <\/p>\n<p>360.  Bya mu nju : bimanyibwa nnyinimu  <\/p>\n<p>361.  Byanfudde bingi : agula mutwe gwa nte  <\/p>\n<p>362.  Byangu okwogera : naye okubiddamu kuzibu  <\/p>\n<p>363.  Bya nswakaba : ng&#8217;emmese by&#8217;erya mu kifulukwa  <\/p>\n<p>364.  Bya nvumbo ebyo : bye biteesebwa mu kyama ababiri n&#8217;ababiri  <\/p>\n<p>365.  By&#8217;ayogedde : omuwa-butwa ku nkoomi  <\/p>\n<p>366.  Bye bakubuulira by&#8217;otowonga (= Bye bamubuulira by&#8217;atawonga) : nti lubaale anzita?   <\/p>\n<p>367.  By&#8217;empulula : ng&#8217;omusale w&#8217;amatu ayambala amayembe  <\/p>\n<p>368.  Bye ndabye mbirabye : ye mugenyi akkuta  <\/p>\n<p>369.  Byenkanye : nga y&#8217;alidde ekikira obunene  <\/p>\n<p>370.  Byenkanyenkanye : ) adda mu lusuku n&#8217;amala atoma   ) Buzu ne Mmu ) ng&#8217;alidde ekyere ) ng&#8217;enkoko egula ettooke ) akamwano ku kizimba<\/p>\n<p>371.  Byeyuna mugagga  <\/p>\n<p>372.  By&#8217;okulya kubula : amaaso tigakyawa luwombo  <\/p>\n<p>373.  By&#8217;omuweereza : bye bigula omwenge  <\/p>\n<p>374.  By&#8217;oyogera tebintama : nga kyajje amulabe  <\/p>\n<p>375.  Ddamu mlire : ng&#8217;anoonya bya kutwala (or: alinda bya kutwala)  <\/p>\n<p>376.  Ddayo ewammwe : si bulamu   embwa Nnasirye gy&#8217;ekutukira olukuku<\/p>\n<p>377.  Ddaza mwoyo : ng&#8217;eridda mu nkovu  <\/p>\n<p>378.  Ddiba : kkanda-bakunyi  <\/p>\n<p>379.  Ddiba likaze : ennyomo zikolonge  <\/p>\n<p>380.  Ddiiro : likunnaanya<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Engero za Baganda eza &#8211; B\u00a0 &#8211; Luganda Proverbs prefix &#8211; B &nbsp; 1. 2. Babadde bawoza ogw&#8217;embwa : ng&#8217;endiga erinnya enju 3. Babika anzirako : ne batabika nze 4. Babika enjala : obajja mulawo 5. Babikidde enfuuzi : okwennyamira 6. Babikidde omunafu : butalima 7. Babuulira omwana wa boowo : nga naawe omunaku owulira [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-497","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-engero-za-baganda-luganda-proverbs"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=497"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":529,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/497\/revisions\/529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}