{"id":2476,"date":"2026-05-20T14:55:11","date_gmt":"2026-05-20T14:55:11","guid":{"rendered":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/uncategorized\/uace-mock-2016-luganda-engero-enjiiye-puloozi-ebitontome-nemizannyo-olupapula-olwokusatu\/"},"modified":"2026-05-20T14:55:11","modified_gmt":"2026-05-20T14:55:11","slug":"uace-mock-2016-luganda-engero-enjiiye-puloozi-ebitontome-nemizannyo-olupapula-olwokusatu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/luganda-past-papers\/uace-mock-2016-luganda-engero-enjiiye-puloozi-ebitontome-nemizannyo-olupapula-olwokusatu\/","title":{"rendered":"UACE MOCK 2016 LUGANDA (ENGERO ENJIIYE, PULOOZI, EBITONTOME N\u2019EMIZANNYO) OLUPAPULA OLWOKUSATU"},"content":{"rendered":"<p>1 <\/p>\n<p>UGANDA ADVANCED CERTIFICATE OF EDUCATION<br \/>\nMOCK EXAMINATIONS 2016<br \/>\nLUGANDA<br \/>\n(ENGERO ENJIIYE, PULOOZI, EBITONTOME N\u2019EMIZANNYO)<br \/>\nOLUPAPULA OLWOKUSATU<br \/>\n(ESSAAWA SSATU) <\/p>\n<p>Ebigobererwa:<br \/>\n&#8211; Olupapula luno lugabanyiziddwamu ebitundu A,B ne C<br \/>\n&#8211; Mu kitundu a kolamu ekibuuzo kimu<br \/>\n&#8211; Mu kitundu B kolamu ebibuuzo bibiri (2); nnamba 5 ekya Puloozi n\u2019ekirala<br \/>\nkimu okuva mu bitontome.<br \/>\n&#8211; Mu kitundu c kolamu ekibuuzo kimu. <\/p>\n<p>2 <\/p>\n<p>EKITUNDU A:<br \/>\nDdamu ekibuuzo kimu (1) okuva mu bikuweereddwa mu kitundu kino.<br \/>\nM.B.NSIMBI: Bwali Butamanya  <\/p>\n<p>1. Weesigame ku lugero olage ebintu ebikulu omuwandiisi by\u2019ayagala okutumanyisa ku<br \/>\nbufumbo.   <\/p>\n<p>(obubonero 25)  <\/p>\n<p>2. \u201c\u2026\u2026\u2026..Ffe wano tetufuka magezi mu mwana nga bwe bafuka omwenge mu kita. Omwana<br \/>\ntumuyamba buyambi okwongera ku magezi ge amazaale\u2026\u2026\u2026\u2026..\u201d <\/p>\n<p>(i) Ani ayogera ebigambo bino era mu ssuula ki? <\/p>\n<p>(obubonero 02)<br \/>\n(ii) Omwana ayogerwako wano laga engeri gy\u2019atayongerwako ku magezi ge amazaale mu<br \/>\nkifo awoogererwa ebigambo bino.   <\/p>\n<p>(obubonero 11)<br \/>\n(iii)Agambibwa ebigambo bino ye afuba atya okwongera ku magezi amazaale ag\u2019omwana<br \/>\nayogerwako?   <\/p>\n<p>(obubonero 12)  <\/p>\n<p>E.K.N.KAWERE: ZInunula Omunaku<br \/>\n3. Laga engeri omuwandiisi gy\u2019asinze okwetoolooleza obunkenke ku kufa mu lugero lwe.<br \/>\n(obubonero 25) <\/p>\n<p>4. \u201c\u2026\u2026\u2026..bwe yayogera kino ne mmanya ng\u2019akabi kasembedde, wabula ye nga yali<br \/>\ntannayagala kumbuulira; mpozzi ng\u2019atya okuntiisa n\u2019okunneeraliikiriza\u2026\u201d<br \/>\n(i) Ani ayogera ebigambo ebyo era bisimbuddwa mu ssuula ki?<br \/>\n(obubonero 03)<br \/>\n(ii) Ayogerwako mu katundu kano azimbiddwa atya mu lugero?<br \/>\n(obubonero 11)<br \/>\n(iii)Bintu ki ebiba byakabaawo ng\u2019ebigambo bino tebinnayogerwa?<br \/>\n(obubonero 08)<br \/>\n(iv) Kabi ki akaba kasembedde?   <\/p>\n<p>(obubonero 03)  <\/p>\n<p>EKITUNDU B:<br \/>\nPULOOZI <\/p>\n<p>5. Soma ekitundu kino wammanga n\u2019oluvannyuma oddemu ebibuuzo ebikikwatako.  <\/p>\n<p>Abaalugera nti ebirwa bikyuka amalusu gafuuka engeregeze, ddala baalutuusa. Kale<br \/>\nkaakano laba nze eyalina amaka agabuguma newankubadde  saali nnigi, kati nninga gwe<br \/>\nbagamba kaamukujje era ddala nnamutinda. Enkerembe zange ensi yazigabana dda ne<br \/>\nNambejja Ssenkaaba n\u2019amwezza Enkoba z\u2019omubiri zonna zireegulukuse, ennyingo <\/p>\n<p>3 <\/p>\n<p>zitadde n\u2019amagumba gakubagana nga bbunwe w\u2019omukkovu. Ntuula era nsituka<br \/>\nnkekejjana bukekejjanyi n\u2019amagulu kambwano nsejjeza asatu. <\/p>\n<p>Ekyenyi emiziziko gikyefuze gikirako egy\u2019ensaamu esaaka n\u2019enviiri nazo gy\u2019obeera nti<br \/>\nwamma buyira bwa jjobyo! Bw\u2019ontunuulira nga nno njogera,nkirako abaana gwe<br \/>\nbayeeyereza nti y\u2019abaamulira enkuba yaabwe so ng\u2019ate bwe mba ndya mbulako katono<br \/>\nokufaananira ddala lye bagereesa (ekkovu) erirya akatiko. Kati ndi nkabaggwa, nkanduse<br \/>\nnnyaaluse era nkaddiye. <\/p>\n<p>Musajjawo eyali nga ssettaala mu lutobazzi kati mendabenda bubenzibenzi n\u2019omugongo<br \/>\ngulinga muyini gwa nkumbi. Amaaso gazzeeko ebiranda n\u2019agekiriga gadda ku bbali era<br \/>\nntunula buzeezengere. Eyali kabirinnage, nzenna ncucuse n\u2019omubiri nsumise gwa<br \/>\nkikalaba. Owaa anti ataakulaba\u2026.! Ddala kakulu asomba. <\/p>\n<p>Bwemba neesumaalise, neewunise mu gombolola w\u2019ennyumba yange n\u2019okuwuuma<br \/>\nng\u2019ewuuma, era nga neetoziirira ku ntidi yange sirina ankumaakuma yadde<br \/>\nambudaabuda, ebirowoozo binneesomba. Emmeeme yange erwejjemba n\u2019etolontokera<br \/>\neyo ekkuzimu mu bunyomero bw\u2019ebisegguusi by\u2019ebiseera ebigenda bizigama<br \/>\nn\u2019okuzimirira. Ntera okwewuunya nga n\u2019okwebuuza kwe ntadde, ekyandesa awo<br \/>\nomulimu gwe nasomerera ogw\u2019eddembe ate nga n\u2019omukemba tegwali gwa lusuluuju oba<br \/>\nculuculu male neesogge guno ogwa leebuleebu ne wenjuwenju og\u2019wobwa mbega.<br \/>\nOmulimu ogwanjaya omubiri , embavu n\u2019ebirowoozo okutuusa jjo luno lwe ngunnyuse<br \/>\nnga ngukulunguliddemu ddala emyaka asatu be ddu.  <\/p>\n<p>Simanyi oba yali kabuvubuka ye yali ampaga oba kwali kwagala kuwoolera ggwanga ku<br \/>\nbaatugumbulira Fiida mu maanyi bye byandobera okusooka okukengeera n\u2019okulengera<br \/>\nekizikiza ne kateketwe ebyali byekiise gye nnali \uf068\uf068enda okwefubitika! Sso nno<br \/>\nng\u2019ekkwano lyaffe, ettinkizo byali bizzeemu enkenyera era nga bitandise okusebbuuka<br \/>\nn\u2019okuseerera Fiida amale atuve ku maaso, ng\u2019entabwe esibuka ku mukukku gw\u2019ebbaluwa<br \/>\ngye yali ankulubulidde.  <\/p>\n<p>Wabula ndowooza nti oboolyawo nga zaali mboozi za Kasooba n\u2019obugambo bwe<br \/>\nyatunwenwekanga nga tuli bato ng\u2019asavuwaza obulungi n\u2019emiganyulo ebyali mu<br \/>\nbwambega, ebyo bye byafuuka omubumbirano okwatonderwa obwambega mu bulikondo<br \/>\nbw\u2019emmeeme yange. Ebyagwawo byatengula na kubennanya bubennanya ekyali<br \/>\nkigoneredde muli era byakwata ku mmanduso a \u2013 ng\u2019ekintu kyedoma nga mbwetutubika.  <\/p>\n<p>(Kisimbuddwa mu Omuzimu gwa Kasooka aka E.K.N. Kawere)  <\/p>\n<p>4 <\/p>\n<p>Ebibuuzo<br \/>\n(i) Nyonnyola ku lulimi omuwandiisi lwe yeeyambisiza okusobola okutuusa obubaka ku<br \/>\nbasomi be.   <\/p>\n<p>(obubonero 08)<br \/>\n(ii) Bukodyo ki omunyumya bw\u2019akozesezza okusendasenda omusomi okumunakuwalirako?<br \/>\n(obubonero 08)  <\/p>\n<p>(iii) Omunyumya azimbiddwa atya mu kitundu kino?   <\/p>\n<p>(obubonero 06)<br \/>\n(iv) Bino wammanga birina makulu ki okusinziira ku kitundu ky\u2019osomye?<br \/>\no Enkerembe zange ensiyazigabana dda<br \/>\no Nambejja Ssenkaaba n\u2019amwezza.  <\/p>\n<p>(obubonero 03)  <\/p>\n<p>6. Soma ekitontome kino wammanga n\u2019oluvannyuma oddemu ebibuuzo ku nkomerero yaakyo. <\/p>\n<p>ABAASOMA MWAFUUKA MIZINDAALO GYA BAZUNGU <\/p>\n<p>Kyebaava bannonda okukulira abawala,<br \/>\nNail mwana wa mpisa nnungi,<br \/>\nEkiwato kyange nga kigonvu,<br \/>\nN\u2019eddoboozi lyange nga lya ttendo,<br \/>\nNga sseeneekerevu ebitalojjeka.<br \/>\nBwe nabanga nsa obulo<br \/>\nOba nga e\uf068\uf068nda emugga<br \/>\nNga nnina obuyimba bwe nkooloobya<br \/>\nBuli eyampuliranga n\u2019amegerera.<br \/>\nNa buli kati<br \/>\nAbantu b\u2019e Payira bakimanyi<br \/>\nNti mu kulya mu ndago tewali ampunyamu,<br \/>\nKubanga eddoboozi lyange sseenekerevu,<br \/>\nLiwoomera buli aliwulira,<br \/>\nAnti liri ng\u2019ery\u2019akanyonyi Ogilo<br \/>\nAkayimba ng\u2019enjuba egolooba. <\/p>\n<p>Kati nno ye Ocol agamba<br \/>\nNti sikyalina mugaso,<br \/>\nNdi nga ekiyubwe ky\u2019omusota;<br \/>\nAte bw\u2019ava awo n\u2019agamba<br \/>\nNti ndi nga akabwa akato<br \/>\nAkalwadde olukuku. <\/p>\n<p>Ocol asiiba akiddi\uf068\uf068ana<br \/>\nNti takyanneetaagirako ddala<br \/>\nKubanga simanyi kukuba gita,  <\/p>\n<p>5 <\/p>\n<p>Nti n\u2019amana ag\u2019ekigwagwagwagwa<br \/>\nAbaasoma Oluzungu ge bazina,<br \/>\nNago sigamanyi. <\/p>\n<p>Ekirala ekimunkyaya,<br \/>\nNziimuula ebiyimbayimba byabwe<br \/>\nBye bazinirako amazina gaabwe gano.<br \/>\nObutamanya bwe baseetula bigere nga bazina,<br \/>\nNagwo musango mukulu,<br \/>\nEra gunvumya olutatadde. <\/p>\n<p>Omusango omulala,<br \/>\nGwa butamanya nnyimba eziri ku gulamufoomu,<br \/>\nAte waliwo n\u2019ogw\u2019obutamanya kussaako leediyo.<br \/>\nAte bw\u2019ava awo n\u2019annyombesa<br \/>\nOlw\u2019obutamanya Luswayiri wadde Oluganda. <\/p>\n<p>Bye biki ebyo byadongwa nabyo?<br \/>\nOmusajja agudde eddalu? <\/p>\n<p>Omwami wange takyampuliriza,<br \/>\nYagaana okunzikiriza okwennyonnyolako,<br \/>\nEra ekkubo erijja ewange<br \/>\nYalisuulamu emisanvu.<br \/>\nKyokka tambuulira nsonga<br \/>\nKwasinziira okunziruka.<br \/>\nBwe mmugambako awoggana buwogganyi<br \/>\nYenna n\u2019aba nga ensowera eziri ku bbi,<br \/>\nNga waliwo azsikanze.<br \/>\nOmusajja wange agamba<br \/>\nNti yantamwa takyayagala<br \/>\nKubanga amannyo agamu nagaggyamu,<br \/>\nMbu kati omukazi amulya omutwe<br \/>\nAmannyo ge gonna mu kamwa mwegali.<br \/>\nKale ekyo ani yali akiwuliddeko?<br \/>\nOmwana wa boowo<br \/>\nAbeera n\u2019akamwa akajjudde amannyo,<br \/>\nNga ak\u2019abaddu n\u2019abawambe?<br \/>\nEbibuuzo<br \/>\n(i)<br \/>\nNokolayo ebintu bina (4) mu kitontome ebikakasa nti omutwe ogukiweereddwa<br \/>\ngukituukirako.  <\/p>\n<p>(obubonero 08)<br \/>\n(ii)<br \/>\nNyonnyola ku lulimi omutontomi lwe yeeyambisizza mu kitontome. (obubonero 08)<br \/>\n(iii)<br \/>\nSitanza esooka etuggyirayo buzibu ki Ocol bw\u2019alina?<br \/>\n(obubonero 03)<br \/>\n(iv)<br \/>\nNyonnyola ku nzimba ya sitanza mu kitontome kino. <\/p>\n<p>(obubonero 06)  <\/p>\n<p>7. Obukugu bwa Okot p\u2019Bitek bweyolekedde butya mu lulimi lw\u2019akozesa? (obuboneero 25)  <\/p>\n<p>6 <\/p>\n<p>8. F.M.MASAGAZI: Mpaawo kitakya.  <\/p>\n<p>ASIKA ASIKE  <\/p>\n<p>Anti, olwo ndi mu kunoonya omusono gwe<br \/>\nna goberera nga nnyumya ensi nga bwe girabye. <\/p>\n<p>Buli asika asike, ensike ensike zirwa?<br \/>\nDdala ensiko z\u2019essenke zisikirwa?<br \/>\nAsika mu tuumbi, n\u2019oyo mu ssana<br \/>\nMu nkuba engere, abandi mu mpewo<br \/>\nOlulala mu ssanyu, oluusi mu nnaku<br \/>\nBonna basika? <\/p>\n<p>Ow\u2019omuttumbi n\u2019asika, n\u2019adda mu bbirya!<br \/>\nAbaganda be abato, ne bayaaya mu nnaku<br \/>\nBannyina ddala, asindika gye bawaswa<br \/>\nOlwo ali mu bbirya, yeekkuse ennusu!<br \/>\nMbu olwo musika, asikira ki?<br \/>\nFfenna tusike? <\/p>\n<p>Mu nkuba ekuba, n\u2019oyo n\u2019asika<br \/>\nBw\u2019amala ossika, n\u2019amanya afunye<br \/>\nN\u2019asala eggezi, n\u2019adda ku nsike<br \/>\nN\u2019afuna ennusu, ng\u2019ali ku nsike<br \/>\nAbandi n\u2019alumya, abalemwa ossika<br \/>\nKyenva nno mbuuza, wattu eyasika<br \/>\nNaffe tusike, ensika ziba bbiri?<br \/>\nEbibuuzo<br \/>\n(i)<br \/>\nObukugu bw\u2019omuwandiisi bweyolekedde butya mu kitontome?<br \/>\n(obubonero 08)<br \/>\n(ii) Omuwandiisi ali mu mbeera ki era lwaki? <\/p>\n<p>(obubonero 05)<br \/>\n(iii) Bintu ki ebifudde ekitontome kino ekinyuvu?  <\/p>\n<p>(obubonero 10)<br \/>\n(iv) Makulu ki agali mu nnyiriri zino?<br \/>\no Bannyina ddala asindika gye bawaswa<br \/>\no Mbu olwo musika, asikira ki? <\/p>\n<p>(obuboneero 02)  <\/p>\n<p>9. Obukugu bwa F.M Masagazi mu kutontoma bweyolekedde butya mu kitabo kye Mpaawo<br \/>\nKitakya?  <\/p>\n<p>(obubonero 25)  <\/p>\n<p>7 <\/p>\n<p>W. KIYINGI: Lozio Bba Ssesiria <\/p>\n<p>10. \u201c\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026(Asituse akutamye akutte ku maviivi) Nga nze omwami (aseka). Mukyala<br \/>\nwange azze. Mulingize omulabe; yali mukazi mulungi. Kukula kwe kumulibudderibudde<br \/>\nkutyo\u201d<br \/>\n(i) Ani ayogera ebigambo ebyo era mu kitundu ki eky\u2019omuzannyo?<br \/>\n(obubonero 02)<br \/>\n(ii) Agambibwa okulingiza azimbiddwa atya mu muzannyo?<br \/>\n(obubonero 10)<br \/>\n(iii)Abali mu mboozi eno nsonga ki eba ebaleese we bali?  <\/p>\n<p>(obubonero 02)<br \/>\n(iv) Gwe balingiza wano atuggyirayo nneeyisa ki ez\u2019abantu mu bulamu obwabulijjo?<br \/>\n(obubonero 11)  <\/p>\n<p>11. Nga weeyambisa ebyokulabirako laga engeri ekitonde ekisajja gye kigyolongeddwa mu<br \/>\nmuzanyo.   <\/p>\n<p>(obubonero 25)  <\/p>\n<p>E. KYEYUNE: Bemba Musota  <\/p>\n<p>12. \u201c\u2026\u2026(Nga beeyala mu maaso ge) Ndi mwetegefu Ssaabasajja. Wangala; w\u2019oligwa we<br \/>\nndigwa. Ondabiranga ddala. (Bagenda baddiri\uf068\uf068ana)  <\/p>\n<p>(i) Ani ayogera ebigambo ebyo era lwa nsonga ki? <\/p>\n<p>(obubonero 03)<br \/>\n(ii) Laga ebikolwa by\u2019abawera wano engeri gye bikontana n\u2019okuwera kuno oluvannyuma<br \/>\nmu muzannyo.  <\/p>\n<p>(obubonero 12)<br \/>\n(iii) Abantu bano tubayigirako ki mu bulamu?   <\/p>\n<p>(obubonero 10)  <\/p>\n<p>13. \u201cOmuzannyo Bemba Musota gwekuusa ku byafaayo bya Buganda ebyedda ennyo\u201d Kakasa<br \/>\nendowooza eno n\u2019ebyokulabirako okuva mu Katabo.  <\/p>\n<p>(obubonero 25)  <\/p>\n<p>END<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1 UGANDA ADVANCED CERTIFICATE OF EDUCATION MOCK EXAMINATIONS 2016 LUGANDA (ENGERO ENJIIYE, PULOOZI, EBITONTOME N\u2019EMIZANNYO) OLUPAPULA OLWOKUSATU (ESSAAWA SSATU) Ebigobererwa: &#8211; Olupapula luno lugabanyiziddwamu ebitundu A,B ne C &#8211; Mu kitundu a kolamu ekibuuzo kimu &#8211; Mu kitundu B kolamu ebibuuzo bibiri (2); nnamba 5 ekya Puloozi n\u2019ekirala kimu okuva mu bitontome. &#8211; Mu kitundu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[130],"tags":[],"class_list":["post-2476","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-luganda-past-papers"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2476"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2476\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aznimi.com\/luganda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}